اما علاقه به پژوهش در مسايل زيست شناسي و به ويژه ژنتيك، موجب شد تا به اين رشته بپردازد. پس از اخذ مدرك ليسانس، با اخذ رتبه ي نخست كنكور فوق ليسانس شاخه ي راديوبيولوژي و ژنتيك، وارد آي.بي.بي. (مركز تحقيقات بيوفيزيك و بيوشيمي) دانشگاه تهران شد.دكتر نوري دلويي در سال 1354 از ميان حدود 20 مركز دانشگاهي در اروپا و امريكا كه به نام‌برده پذيرش داده بودند، به دانشگاه ايالتي ميشيگان امريكا رفت و حدود شش سال به طور تمام وقت به تحصيل پرداخت و در تيرماه 1360 با دريافت دكتراي تخصصي در رشته ي ژنتيك مولكولي پزشكي، به كشور بازگشت.دكتر محمد رضا نوري دلويي پس از طي مراتب و مدارج علمي به درجه استادي دانشگاه علوم پزشكي تهران نائل آمد. كتاب"بيوتكنولوژي مولكولي"ترجمه،وي ، در دوره دوازدهم كتاب سال جمهوري اسلامي ايران از طرف وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي به عنوان كتاب سال برگزيده شد. گروه : علوم پزشكي رشته : ژنتيك گرايش : ژنتيك ملكولي پزشكي تحصيلات رسمي و حرفه اي : محمد رضا نوري دلويي تحصيلات ابتدايي را در دبستان شيباني واقع در روستاي دلويي در سال 1341 به پايان رساند، ودر سال 1347 ديپلم خود را در رشته ي طبيعـي ( علوم تجربي)با كسب رتبه نخست (از دبيرستان ناصرخسرو گناباد) اخذ كرد. سپس به دانشكده علوم دانشگاه تهران در مقطع ليسانس زيست شناسي وارد شد. در آن زمان براي او فرصت هاي ديگري هم در رشته هايي كه جاذبه ي بيش تري داشت، موجود بود؛ اما علاقه به پژوهش در مسايل زيست شناسي و به ويژه ژنتيك، موجب شد تا به اين رشته بپردازد. پس از اخذ مدرك ليسانس، با اخذ رتبه ي نخست كنكور فوق ليسانس شاخه ي راديوبيولوژي و ژنتيك، وارد آي.بي.بي. (مركز تحقيقات بيوفيزيك و بيوشيمي) دانشگاه تهران شد. مركزي كه در آن زمان تازه تأسيس شده بود و از جايگاه بسيار بالايي در علوم سلولي و مولكولي روز برخوردار بود. پس از حدود سه سال تحصيل در مقطع كارشناسي ارشد و كسب رتبه ي نخست، با استفاده از بورسي كه به وي تعلق مي گرفت، براي ادامه ي تحصيل به خارج از كشور رفت. دكتر نوري دلويي در همان سال نخست تحصيل در رشته‌ي زيست‌شناسي، با پيگيري هاي دشوار چندين ساله و مستمر خود سرانجام در سال 1351، مسؤولان وقت گروه زيست شناسي و دانشكده ي علوم دانشگاه تهران را متقاعد كرد كه پژوهش روي زعفران ايراني به دليل ارزش اقتصادي قابل توجه، آغاز شود. بدين منظور نام برده در چندين نوبت بنه هاي زعفران مزروعي را از زادگاه خود گناباد (به ويژه روستاي دلويي) در فصل مناسب به تهران انتقال داد و به كمك مستقيم مرحوم پدر خود در مزرعه ي 78 هكتاري دانشكده ي علوم دانشگاه تهران (واقع در كرج)، قم، پرديس اصلي دانشگاه تهران و گلخانه هاي پژوهشي در محل آي.بي.بي. دانشگاه تهران كه در حال تأسيس بود، كاشت و خود سرانجام در سال 1354، نخستين پايان نامه ي پژوهشي كارشناسي ارشد را با عنوان «مطالعه ي سيتولوژيكي زعفران (Crocus sativus) و بررسي امكان كاشت آن در مناطقي غير از جنوب خراسان» را با موفقيت چشمگير گذراند. دكتر نوري دلويي در اين پژوهش به دستاوردهاي متعددي نايل آمد كه تنوع هاي نادر در زعفران ايراني، ميزان باروري دانه هاي گرده و به ويژه عدد كروموزومي زعفران مزروعي ايران (24 = n3) را براي نخستين بار گزارش كرد. با استقرار اين زيرساخت ها، امكان و بستر مناسبي براي انجام شمار وسيعي از پژوهش هاي ارزشمند و مستمر بعدي فراهم آمدكه از آن ميان و خوشبختانه از آن سال تاكنون پژوهش هاي مستمري روي زيست شناسي سلولي و مولكولي و ژنتيك زعفران ايراني ادامه دارد كه حاصل آن از جمله ده ها پايان نامه ي كارشناسي ارشد و دكترا است كه همچنان با رشدي شتابان ادامه دارد. دكتر نوري دلويي در سال 1354 از ميان حدود 20 مركز دانشگاهي در اروپا و امريكا كه به نام‌برده پذيرش داده بودند، به دانشگاه ايالتي ميشيگان امريكا رفت و حدود شش سال به طور تمام وقت به تحصيل پرداخت و در تيرماه 1360 با دريافت دكتراي تخصصي در رشته ي ژنتيك مولكولي پزشكي، به كشور بازگشت. فعاليتهاي ضمن تحصيل : محمد رضا نوري دلوئي در كنار درس به فعاليت‌هاي ديگري هم مي‌پرداخت؛ از جمله به مرحوم پدرش در كارهاي كشاورزي و دامداري كمك مي‌كرد و همواره سعي داشت روي پاي خود بايستد. به‌طور نمونه در دوران تحصيل (دبستان و دبيرستان) به برخي از هم‌كلاسي‌هاي خود درس مي‌داد كه هم برايش يك سرگرمي علمي جدي بود و هم دست‌مزد بسيار مختصري دريافت مي‌كرد و تشويق نيز مي‌شد. اين روند در ادامه‌ي تحصيلات دانشگاهي (در داخل و خارج) نيز ادامه داشت. استادان و مربيان : دكتر نوري‏دلويي توفيق كسب فيض از محضر بسياري از استادان بزرگوار ايراني را در دوران هفت سال تحصيل در دانشگاه تهران داشته است كه پيش از همه بايد از روان شاد استاد فرزانه جناب آقاي دكتر عبدالله شيباني ياد كرد. نام برده از محضر بسياري از استادان برجسته ي خارجي به ويژه جيمز واتسن، كربس، راتمن، رابينز، كانگ، كارلسون و اشنايدر كه عموماً شهرت جهاني دارند و برخي از آن‌ها جايزه ي نوبل را دريافت كرده‌اند، كسب فيض نموده است. استادان دكتر نوري دلويي و پروفسور كانگ (استاد راهنماي پايان نامه ي دوره ي دكتراي نام برده) يعني پروفسور مايكل بيشاپ و پروفسور ورموس نيز در سال 1989 جايزه ي نوبل گرفتند. دكتر نوري‏دلويي استادان و همكاران بسيار برجسته ي ديگري هم داشته است، مانند پروفسور هووارد تمين كه در سال 1974 آنزيم Reverse Transcriptase را كشف كرد و همراه با آقاي ديويد بالتيمور در سال 1978 جايزه ي نوبل گرفت. وي هم چنين با پروفسور فالسكي (رييس سابق مركز بين المللي مهندسي ژنتيك و بيوتكنولوژي واقع در تريست ايتاليا)، پروفسور تي واري (رييس سابق مركز بين المللي مهندسي ژنتيك و بيوتكنولوژي در هند)، پروفسور برمك (دانشمند معروف مركز تحقيقات مرمره در تركيه)، پروفسور مر و پروفسور فيلد در انگلستان و شمار ديگري از دانشمندان برجسته، همكاري هاي علمي و پژوهشي داشته و دارد. نام برده با مرحوم پروفسور عبدالسلام برنده ي جايزه ي نوبل فيزيك دوستي نزديك و طولاني داشته و علاوه بر ميزباني ايشان در ايران چندين نوبت در تريست ايتاليا با ايشان ديدار، تبادل نظر و مباحثة گستردة علمي و فرهنگي بسيار سودمند داشته است. همسر و فرزندان : دكتر نوري دلويي در سال 1362 ، ازدواج كرده است . همسر ايشان پزشك هستند.وي داراي دوفرزند (يك دخترو يك پسر ) مي باشد، كه هردو در رشته پزشكي به تحصيل مشغول اند. وقايع ميانسالي : محمد رضا نوري دلوئي در دانشگاه ايالتي ميشيگان امريكا حدود شش سال به طور تمام وقت به تحصيل پرداخت و در تيرماه 1360 با دريافت دكتراي تخصصي در رشته ي ژنتيك مولكولي پزشكي، به كشور بازگشت. بدين ترتيب او از پيش گامان دانش و فن مهندسي ژنتيك و نخستين فردي است كه پس از تولد اين دانش و فن و بهره گيري وسيع از آن در زمينه ي ژنتيك مولكولي پزشكي، براي ايفاي وظيفه ي تاريخي خود، با چشم پوشي آگاهانه از تمام پيشنهادهاي فوق العاده جذاب علمي و دانشگاهي از سوي دانشگاه هاي معتبر آن ديار، عاشقانه وارد كشور شد. او به حدي در آمدن به كشور شتاب داشت كه بي تابانه پس از دفاع موفقيت آميز خود از پايان نامه ي دكتري، همان روز امريكا را ترك كرد، به نحوي كه مدرك تحصيلي اش را چند ماه بعد يكي از دوستانش با خود به ايران آورد. مشاغل و سمتهاي مورد تصدي : دكتر نوري دلويي تا بهمن ماه 1372 مسؤوليت اداره ي اين مركز(ركز ملي تحقيقات مهندسي ژنتيك و تكنولوژي زيستي ) را نيز برعهده داشت. وي در همان اوايل تأسيس مركز، بيش از 22 نفر را به عنوان بورسيه هاي مركز در مقطع Ph.D به كشورهايي مانند كانادا، ژاپن، بلژيك، سوئد و انگليس اعزام كرد تا هسته هاي اوليه ي پژوهشگران و متخصصان واجد شرايط مركز فراهم آيد. وي هم زمان با همكاري چند مؤسسه ي پژوهشي و آموزشي كشور، دوره ي دكتراي فراورده هاي بيولوژيك را در كشور تأسيس كرد تا از اين طريق نيز بخشي از نيروهاي ضروري و مورد نياز كشور تربيت شود. هم چنين نام برده در سال 1377 و پس از نزديك به دو دهه پيگيري مستمر، توفيق به دست آورد كه گروه ژنتيك پزشكي را در دانشكده ي پزشكي دانشگاه علوم پزشكي تهران تاسيس كند. وي تا سال 1382 نيز مديريت اين گروه را برعهده داشت. عضويت در شوراي پژوهش هاي علمي كشور، شوراي عالي برنامه ريزي علوم پزشكي كشور و كميته ي كشوري اخلاق در پژوهش هاي علوم پزشكي، معاون دانشگاه تهران، رئيس دانشكده ي علوم دانشگاه تهران، معاون آموزشي دانشگاه علوم پزشكي ايران، عضويت در هيأت مؤسس و هيأت مديره ي انجمن زيست شناسي ايران و سردبيري نشريه ي علمي ـ پژوهشي اين انجمن از آغاز تأسيس به مدت 10 سال، عضويت در مجله ي علمي ـ پژوهشي بيوتكنولوژي ايران، دبيري كميته ي پيشگيري، تشخيص و درمان بيماري هاي ژنتيكي كشور، عضويت در شوراي سياست گذاري و هماهنگي زيست فن آوري پزشكي كشور، هيأت امناي انستيتو پاستور ايران، هيات امناي دانشگاه علوم پزشكي خراسان شمالي (بجنورد)، شوراي تحصيلات تكميلي انستيتو پاستور ايران، و عضويت و نمايندگي هيأت مؤسس انجمن علمي ژنتيك پزشكي ايران، از جمله ي مسؤوليت هاي گذشته ي ايشان بوده است. نامبرده در هيأت هاي تحريريه نشريه هاي متعدد علمي و پژوهشي مانند «نشريه ي بين المللي پزشكي جمهوري اسلامي ايران»، «Acta Medica Iranica»، «طب و تزكيه»، «نشريه ي علمي ـ پژوهشي زيست شناسي ايران» (وابسته به انجمن زيست شناسي ايران) و «فصل نامه ي انگليسي علمي ـ پژوهشي شنوايي سنجي» عضويت دارد. هم چنين، ايشان عضو و دبير بورد ژنتيك كشور بوده و در كميته ي برنامه ريزي علوم زيستي كشور، كميته ي راهبردي رشته ي ژنتيك انساني، كميته ي علمي المپياد زيست شناسي دانشجويي كشور، كميته ي ملي اخلاق زيستي (وابسته به كميسيون ملي يونسكو)، هيأت امناي دانشكده هاي علوم پزشكي گناباد و سبزوار، هيأت داوران كتاب سال جمهوري اسلامي ايران و كميته ي كشوري پيشگيري از بيماري هاي ژنتيك عضويت داشته و مسؤوليت كميته ي تخصصي ژنتيك انجمن زيست شناسي ايران را نيز برعهده دارد. فعاليتهاي آموزشي : محمد رضا نوري دلوئي از زمان بازگشت به كشور در اوايل تابستان 1360 تا كنون، با استفاده ي وسيع و مستمر از فنون روزآمد مهندسي ژنتيك و ژنتيك مولكولي در بيماري هاي بسيار مهم ارثي و سرطان از جنبه هاي نظري و عملي توفيق انجام پژوهش هاي گسترده داشته است و نيز در دوره هاي متعدد پيشرفته ي تخصصي و در مراكز پيشرفته ي علمي جهان شركت فعال داشته است و تخصص هاي تكميلي وي بيماري هاي ارثي، مهندسي ژنتيك و سرطان است. مراکزي که فرد از بانيان آن به شمار مي آيد : محمد رضا نوري دلوئي در سال 1366 توفيق يافت مركز ملي تحقيقات مهندسي ژنتيك و تكنولوژي زيستي (پژوهشگاه ملي مهندسي ژنتيك و فن آوري زيستي) را تأسيس كند؛ مركزي كه انديشه ي نخستين آن در سال 1355 و در كشور امريكا در ذهن او شكل گرفت و در پي تأسيس آن، اين رؤياي شيرين و دلچسب ديرين به واقعيت پيوست. در سال هاي نخست تأسيس دانشگاه تربيت مدرس در سال 1363، دكتر نوري دلويي خستگي‌نشناس فعاليتي را در آن جا نيز آغاز كرد؛ از جمله با تأسيس گروه ژنتيك، شرايط براي تربيت نيروهاي كارشناس مفيد در رشته ي ژنتيك فراهم آمد. نام برده در سال 63 با كمك وزارت آموزش و پرورش، براي نخستين بار در كشور، تأسيس و انتشار مجله يي به نام «رشد آموزش زيست شناسي» را آغاز كرد و بيش از 13 سال سردبيري آن را نيز برعهده داشت. تأسيس «مجله ي بين المللي علوم جمهوري اسلامي ايران» در سال 1366، فعاليت مهم ديگر دكتر نوري دلويي است كه هم چنان مديرمسؤولي و سردبيري آن را برعهده دارد. اين نشريه كه در ISI نيز نمايه مي شود، پژوهش هاي علوم پايه را كه براي نخستين بار در كشور انجام مي شود، به زبان انگليسي منتشر مي كند. هم چنين نام برده در سال 1377 و پس از نزديك به دو دهه پيگيري مستمر، توفيق به دست آورد كه گروه ژنتيك پزشكي را در دانشكده ي پزشكي دانشگاه علوم پزشكي تهران تاسيس كند شاگردان : محمد رضا نوري دلوئي ده ها دانشجوي كارشناسي ارشد در رشته ي ژنتيك تربيت كرد كه بسياري از آن ها پس از دريافت درجه دكترا از داخل و به ويژه خارج از كشور و كسب موفقيت هاي قابل توجه، هم اينك در دانشگاه ها و مراكز پژوهشي كشور به فعاليت مشغول هستند. آرا و گرايشهاي خاص : علايق پژوهشي :ژنتيك مولكولي (انساني و پزشكي) و بيماريهاي ژنتيكي - ژنتيك مولكولي سرطان - مهندسي ژنتيك و بيوتكنولوژي مولكولي گرايشات تخصصي :بيماريهاي ارثي در انسان - مهندسي ژنتيك - ژنتيك مولكولي سرطان جوائز و نشانها : محمد رضا نوري دلويي در چندين طرح ملي و منطقه يي شركت داشته و جوايزي ـ از جمله از جشنواره ي بين المللي خوارزمي در بهمن ماه 1374 ـ نيز دريافت كرده است. اشاره مي شود كه دكتر نوري دلويي در خلال سال هاي 1360-1374 بيش از 25 لوح تقدير يا جايزه از جشنواره ها و ديگر مراجع دريافت كرده است.همچنين كتاب"بيوتكنولوژي مولكولي"ترجمه،وي ، در دوره دوازدهم كتاب سال جمهوري اسلامي ايران از طرف وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي به عنوان كتاب سال برگزيده شد. چگونگي عرضه آثار : شركت در بيش از يكصد گردهمايي، كنفرانس و كارگاه پيشرفته ي علمي ـ پژوهشي ملي، منطقه يي و بين المللي از آغاز تا كنون، داشتن بيش از 25 مورد نوآوري و تأسيسات علمي ـ پژوهشي و علمي، آموزشي و فرهنگي در سطح ملي، عضويت در بيش از 60 انجمن علمي، اجتماعي و فرهنگي و هيأت هاي تحريريه ي مجلات تخصصي از سال 1360 به بعد، عضويت در انجمن ژنتيك انساني اروپا، عضويت در هيأت مؤسس، سياست گذاري و برنامه ريزي دوره ها ورشته هاي فراوان در علوم زيستي در وزارت خانه هاي علوم، تحقيقات و فن آوري و بهداشت، درمان و آموزش پزشكي و در مقاطع كارشناسي ارشد و دكترا از آغاز تا كنون، تأسيس شمار زيادي آزمايشگاه هاي پژوهشي و آموزشي و كتابخانه‌هاي تخصصي در زمينه هاي متفاوت علوم سلولي و مولكولي به ويژه مهندسي ژنتيك و ژنتيك مولكولي و پزشكي، تدريس بيش از 38 درس متفاوت در مقاطع مختلف (كارداني تا دكترا، مانند ژنتيك پزشكي و انساني، بيماري هاي ارثي و مشاوره ژنتيكي، ژنتيك مولكولي پيشرفته، مهندسي ژنتيك و بيوتكنولوژي مولكولي، ژنتيك سرطان، انكوژن ها، ژنتيك جمعيت، ژنتيك رفتاري، مباني ژنتيك، تازه هايي از ژنتيك) در بسياري از دانشگاه هاي كشور به ويژه در دهه ي 60 به دليل ضرورت، نياز مبرم و فقدان استادان در زمينه هاي متفاوت ژنتيك و در دانشگاه هاي كشور، دبيران محترم زيست شناسي آموزش و پرورش (و نيز دانشجويان خارج از كشور) به بيش از 35500 دانشجو، استاد راهنماي بيش از 27 دانشجو و استاد مشاور بيش از 43 دانشجو در مقاطع كارشناسي ارشد و دكترا (PhD)، ارايه ي ده ها سخنراني علمي ـ پژوهشي تفصيلي و جامع، به ويژه در زمينه هاي مهندسي ژنتيك، تكنولوژي زيستي، ژن درماني، ژنتيك سرطان، پزشكي مولكولي، سلول بنيادي و دستاوردهاي طرح بين المللي ژنوم انساني در شمار زيادي از دانشگاه هاي كشور، از ديگر فعاليت ها و دستاوردهاي علمي، آموزشي و فرهنگي دكتر محمدرضا نوري‏دلويي محسوب مي شود. نام‌برده مجري يا همكار اصلي بيش از 32 طرح پژوهشي در سطح ملي، منطقه يي و بين المللي بوده يا مي باشد؛ طرح «مطالعه ي هويت مولكولي، بيماري شناسي و شناسايي جهش هاي بتاتالاسمي در كشور و تشخيص پيش از تولد» در قالب يك طرح ملي براي نخستين بار در كشور در سال هاي 1368-1373 يكي از آن هاست كه به نتايج موفقيت آميز كاربردي و مقاله هاي متعدد علمي و پژوهشي در نشريات معتبر مشتمل بر «نشريه ي بين المللي هموگلوبين» انجاميده است. اين طرح آغازين در واقع بستر مناسبي براي پژوهش هاي مولكولي تكميلي بعدي توسط ديگر پژوهشگران را فراهم آورد، به نحوي كه خوشبختانه چندين سال است با شناسايي عموم جهش هاي رايج بتاتالاسمي در استان هاي كشور به ويژه استان هايي كه بروز و شيوع بيماري در آن ها بالاست، امر تشخيص پيش از تولد و مشاوره ي ژنتيك سودمند در كشور قابل انجام است. «بررسي ژنتيك مولكولي سرطان مري و معده به‏ويژه در استان هاي ساحلي كشور» نيز از طرح هاي پژوهشي مهم دكتر نوري دلويي در سال هاي گذشته بوده است. نام برده، طرح هاي پژوهشي متعددي را در دست انجام دارد كه «شناسايي جهش هاي ژن آنزيم G6PD در كشور» است كه نتايج ارزشمند آن در چندين سمينار ارايه و در نشريات معتبر به چاپ رسيده است؛ «مطالعه چندشكلي در شماري از ژن هاي مهم در بيماران مبتلا به كمبود G6PD و رابطه آن با مالاريا» و «بررسي ارتباط بين چندين چندشكلي در مبتلايان به بيماري اسكلروزيس چندگانه (MS)» نمونه هايي از طرح هاي جاري نام برده است. از دكتر نوري‏دلويي تاكنون 72 مقاله ي پژوهشي در نشريات معتبر داخلي و خارجي چاپ شده است. به علاوه،در كنفرانس ها و همايش هاي علمي ـ پژوهشي داخلي و بين المللي، بيش از 97 مقاله با اكثريت بسيار بالايي از آن ها در شكل سخنراني، پذيرفته و ارايه شده است، نيز 88 مقاله ي تحليلي، مروري علمي ـ آموزشي و تأليفي در نشريات علمي چاپ گرديده است. هم‏چنين در خلال 25 سال گذشته علاوه بر شركت در شمار زيادي (بيش از 70) برنامه ي علمي، اجتماعي و فرهنگي در صدا و سيما، از نام برده چند صد مقاله ي علمي ـ اجتماعي، علمي ـ فرهنگي، علمي ـ ترويجي، علمي ـ كاربردي و علمي ـ آموزشي، هم چنين مصاحبه و گفت وگو در نشريات فراوان كشور اعم از روزنامه، هفته نامه، ماه نامه يا فصل نامـه چاپ شده است. -------------------------------------------------------------------------------- آثار : 1 آموزش بيوتكنولوژي در مدارس (سند 39 يونسكو) 2 اصول ژنتيك پزشكي امري(ويرايش دوازدهم) ويژگي اثر : تاليف-ترجمه 3 بيوتكنولوژي مولكولي ويژگي اثر : اين كتاب همراه با دو تن از همكاران او ترجمه و منتشر شد،اين كتاب در دوره دوازدهم كتاب سال جمهوري اسلامي ايران ،از طرف وزرات فرهنگ و ارشاد اسلامي معرفي و برگزيده شده است 4 فرهنگ مهندسي ژنتيك